Unha sonda da NASA confirma que pode haber vida en Encélado

A misión "Cassini" atopa compostos químicos esenciais para sustentar microbios nos biosbardos de Saturno.
En outubro de 2015 a sonda Cassini da NASA fixo unha manobra para a que non fora deseñada. A nave cambiou o seu rumbo e dirixiuse ao polo sur de Encélado, a lúa xeada de Saturno. Desde hai uns anos, este corpo que supera por pouco os 500 quilómetros de diámetro e cuxo núcleo rocoso está sepulto baixo un sarcófago de xeo duns 40 quilómetros de espesor é un dos principais favoritos a albergar vida máis aló da Terra.

                                                                             Encélado.

O obxectivo de Cassini era analizar a composición das nubes de gas que emanan como géiseres no polo sur desta lúa. Os responsables da misión da axencia espacial de EE UU programaron un voo a apenas 49 quilómetros da superficie, o máis próximo realizado nunca. A nave atravesou as nubes de Encélado a 19.000 quilómetros por hora e a súa pasada durou apenas fraccións de segundo. A esperanza era capturar algunhas das partículas de auga e outros compostos que emanan dos géiseres a uns 400 metros por segundo.

                                                         O pequeño xigante do Sistema Solar.

Os resultados da análise, publicados hoxe na revista Science polo equipo científico da misión, apuntan a que Encélado pode albergar formas de vida simples, similares ás que existen nas profundidades dos océanos da Terra. O espectrómetro de masas a bordo da sonda mostra que os gases chuspidos polos géiseres conteñen moléculas de hidrógeno e dióxido de carbono. Estes dous compostos supoñen un 1,4% e un 0,8% do volume total, respectivamente.

O máis plausible é que os gases orixináronse por actividade hidrotermal, consideran os científicos. Na Terra, este tipo de procesos suceden no fondo de océanos cando o magma a altas temperaturas entra en contacto coas rocas e a auga. As fumarolas hidrotermales albergan comunidades microbianas capaces de alimentarse dos compostos químicos presentes nestas contornas. Unha das hipóteses sobre a orixe da vida na Terra é que xurdise á calor destas chemineas subacuáticas.

                                                                    Lunas de Saturno.
Hai microbios que habitan estas contornas que usan hidrógeno molecular e dióxido de carbono para xerar metano. "Algúns dos microorganismos máis antigos da Terra usan estes metabolismos baseados no dihidrógeno", resaltan os autores do estudo, liderado por Hunter Waite, do Instituto de Investigación do Suroeste e líder do equipo científico do instrumento que analizou os gases de Encélado. Os científicos sinalan que o mesmo proceso podería estar sucedendo no fondo do océano de Encélado, a uns 10 quilómetros de profundidade baixo o por agora impenetrable sarcófago de xeo que o recubre. En estudos anteriores a Cassini demostrou que as emanaciones de Encélado tamén conteñen auga, metano e compostos orgánicos. A presenza de vida sería unha das explicacións da existencia dos dous elementos detectados pola Cassini neste último estudo, aínda que tamén poderían deberse a outros procesos alleos á presenza de microbios, advirten os responsables do traballo.

                                                                A Sonda Cassini-Huygens.

Esta misión, a que mellor estudou Saturno e o seu espectacular sistema de aneis xeados e lúas, terminará en setembro deste ano. Está previsto que a sonda explore a zona interna de Saturno antes de suicidarse na atmosfera do xigante gaseoso, unha última manobra concibida precisamente para non contaminar Encélado de face a futuras misións en busca de vida.

Candidatos a planetas (transneptunianos)

Os científicos continuaron durante anos a procura dun hipotético planeta X, que ocuparía o lugar dez (X en números romanos), o cal non conseguir localizar, pero cuxa presenza xustificaría certas anomalías na órbita de Plutón. Desta forma descubríronse os Plutinos.

Denomínanse Plutinos aos obxectos do Sistema Solar que, virando ao redor do Sol, atópanse en resonancia orbital 3:2 con Neptuno, é dicir, que completan dúas órbitas ao redor do Sol no tempo en que Neptuno realiza exactamente tres. Aplícase este nome polo planeta enano Pluton que tamén se atopa en resonancia orbital 3:2 con Neptuno. O término "transneptunianos", máis xeral, aplícase a todos os corpos que se atopan máis aló de Neptuno.

                                                               Obxectos transneptunianos.

Do mesmo xeito que Pluton, estes obxectos adoitan ter órbitas bastante elípticas, como Eris, que a miúdo cruzan o camiño de Neptuno, aínda que nunca se atopan o suficientemente preto do planeta para que poida chegar a existir un perigo de colisión. A razón radica en que, debido á resonancia orbital, as posicións entre ambos corpos repítense cíclicamente.

Os plutinos son asteroides compostos principalmente por xeo e un núcleo de materiais rocosos. Calcúlase que aproximadamente o 40% dos obxectos que se atopan máis aló de Neptuno son Plutinos, entre eles o propio planeta Pluton. Baseándose en extrapolaciones sobre a superficie explorada, estímase que existen máis de 10.000 plutinos con diámetro superior aos 100 km.

Desde Plutón ata a heliopausa hai moitísima distancia, ocupada por corpos de distintos tamaños, moi difíciles de detectar. Con todo, os intrumentos cada vez máis precisos permiten o avance das investigacións.

Quaoar

En 2002 identificouse, dentro do cinto de Kuiper, un corpo celeste (bautizado provisionalmente como Quaoar) duns 1.300 km de diámetro, o máis grande achado orbitando o Sol desde que se descubriu Plutón en 1930.

                                                                                 Quaoar.

Quaoar está orbitando a unha distancia apenas un pouco maior que a do planeta máis distante do Sistema Solar. O gran asteroide móvese en relación ás estrelas do fondo nas imaxes do descubrimento, tomadas polo Telescopio Oschin en Palomar, California.

Quaoar, o nome suxerido polos descubridores da roca cósmica, é un de varios asteroides grandes que recientemente descubríronse vagando no distante Cinto de Kuiper. O tamaño de Quaoar foi resolto a partir de imaxes do Telescopio Espacial Hubble. Quaoar é probablemente un mundo frío cuberto de xeo, desde o cal o Sol parece unha estrela particularmente brillante, nada máis.

Sedna, O décimo planeta do Sistema Solar?

Sedna vira ao redor do Sol a unha distancia moito maior que outros astros do sistema. Aínda que o seu tamaño aínda é incerto, Sedna foi no seu día o maior dos corpos localizados ao redor do Sol desde o descubrimento de Plutón en 1930. Isto converteuno en candidato a planeta.

                                                                                   Sedna.

Está a máis de 10,000 millóns de quilómetros da Terra na rexión chamada Cinto de Kuiper, que ten centos de obxectos coñecidos, pequenos mundos de roca e xeo, aínda que algúns poden ser tan ou máis grandes que Plutón.

Sedna é máis vermello que calquera outro corpo do Sistema Solar, excepto Marte, e segue unha órbita moi elíptica, que no seu punto máis afastado sitúalle a 135,000 millóns de quilómetros do Sol. Por iso, Sedna necesita 11,500 anos terrestres para completar unha órbita.

Achan, por primeira vez, unha atmósfera rica en auga e metano nun mundo similar á Terra

O descubrimento é un paso importante na búsqueda de vida noutros mundos.

A ciencia acaba de dar un novo e importante paso na procura de vida fóra da Terra. Trátase da detección dunha atmosfera nun mundo moi similar ao noso, unha Super Terra chamada GJ 1132b con apenas 1,6 veces a masa terrestre e un tamaño só 1,4 veces maior. De feito, trátase do exoplaneta máis parecido ao noso no que se puido detectar ata agora a presenza dunha atmosfera. O traballo acaba de publicarse en The Astronomical Journal.

O equipo, que inclúe investigadores do Instituto Max Planck de Astronomía, utilizou para o seu achado o telescopio de 2,2 metros ISO/MPG, en Chile, para obter imaxes da estrela anfitriona (GJ 1132) e medir os sutís cambios de brillo causados pola absorción de luz tanto do planeta como da súa atmosfera cada vez que pasa fronte a ela.

                                                                O exoplaneta GJ-1132B.

Aínda que non estamos falando aínda dunha detección directa de vida noutro mundo, trátase dun importante paso nesa dirección. En efecto, a detección dunha atmosfera ao redor de GJ 1132b marca todo un fito: é a primeira vez que se consegue detectar unha atmosfera nun planeta de masa e radio similares aos da Terra.

Precisamente, a estratexia que seguen actualmente os astrónomos para detectar signos de vida extraterrestre pasa por estudar a composición química das atmosferas planetarias, en busca de certos desequilibrios químicos que, para producirse, requiren da presenza de organismos vivos. Na Terra, a pista dáa a presenza de grandes cantidades de osíxeno.

Aínda estamos lonxe de lograr unha detección así, aínda que este estudo colócanos un pouco máis cerca do obxectivo. Ata agora, en efecto, as escasas observacións de atmosferas en exoplanetas leváronse a cabo en mundos moito máis grandes e moi diferentes á Terra: xigantes gaseosos similares a Júpiter ou mundos rocosos, pero moitas veces maiores que o noso. Polo tanto, esta será a primeira vez que se poida analizar con detalle a atmosfera dun planeta similar en masa e tamaño ao que nós habitamos.

GJ 1132b orbita ao redor dunha enana vermella na constelación da Vela, a 39 anos luz de distancia. Os científicos fixáronse nel precisamente porque, desde a perspectiva da Terra, pasa regularmente por diante da súa estrela (cada 1,6 días), bloqueando unha pequena parte da súa luz. É dicir, que leva a cabo un tránsito cada pouco máis de día e medio.

                                                                   Constelación da Vela.

A partir da cantidade de luz bloqueada polo planeta cada vez que cruza por diante da súa estrela, os investigadores poden deducir o seu tamaño, que neste caso é de 1,4 veces o da Terra. As observacións, ademais, mostraron que o planeta parecía ser máis grande nunha das lonxitudes de onda do infrarrojo que nas demais. O cal suxire a presenza dunha atmosfera opaca a esa luz infrarroja específica (o que fai que o planeta pareza maior), pero transparente en todas as demais lonxitudes de onda.
Os diferentes modelos atmosféricos levados a cabo a partir destes datos suxiren que a atmosfera de GJ 1132b é rica en auga e metano, o cal encaixa á perfección coas observacións realizadas.
Malia que aínda non temos suficiente información para determinar si estamos, ou non, ante un mundo con vida, si que bastan para que os astrónomos síntanse optimistas. As enanas vermellas son a clase de estrelas máis comúns e abundantes da nosa galaxia (cerca do 75%) e aínda que é certo que adoitan ser moito máis activas que o Sol, o que significa que son capaces de "varrer" as atmosferas dos seus mundos, os que conseguen conservalas durante o tempo suficiente convértense en excelentes candidatos para albergar algunha forma de vida.

Os plans, agora, son seguir moi de cerca as evolucións de GJ 1132b cos mellores telescopios disponibles, como o Hubble e, a partir do ano próximo, o James Webb, cen veces máis potente e que permitirá analizar esa esperanzadora atmosfera cun detalle sen precedentes. Ata ese momento, non queda máis que manter os dedos cruzados.

O Cinto de Kuiper

En 1951 o astrónomo Gerard Kuiper postulou que debía existir unha especie de disco de proto-cometas no plano do sistema solar, pasada a órbita de Neptuno, aproximadamente entre as 30 e 100 unidades astronómicas. Deste cinto provirían cometas de curto período.


A partir de 1992, co descubrimento de 1992 QB1 e os outros moitos que lle seguiron, tívose constancia real da existencia dunha enorme poboación de pequenos corpos xeados que orbitán máis aló da órbita do planeta Neptuno.
Aínda que os valores das estimacións son bastante variables, calcúlase que existen polo menos 70.000 obxectos "transneptunianos" situados entre as 30 e 50 unidades astronómicas de distancia desde o Sol, con diámetros superiores aos 100 km.

                                                                     O Cinto de Kuiper.

Máis aló das 50 UA é posible que existan máis corpos deste tipo, pero en todo caso o seu localizacion é moi dificil coas actuais técnicas de detección. As observacións mostran tamén que se achan confinados dentro duns poucos grados por encima ou por baixo do plano da eclíptica. Estes obxectos coñéceselles como KBOs (Kuiper Belt Objects).
O estudo do cinto de Kuiper é moi interesante porque contén obxectos moi primitivos, das primeiras fases de acreción do sistema solar, e porque parece ser a fonte de cométalos de curto período, do mesmo xeito que a nube de Oort o é para os de longo período.

O cinto de Kuiper deixou de ser unha simple hipótese cando a fins de agosto de 1992, co telescopio de 2,2 metros da Universidade de Hawaii, David Jewitt e Jane Luu descubrían un afastado obxecto duns 280 km de diámetro denominado 1992 QB1. A este, seguiu toda unha serie de descubrimentos similares.

Tralo descubrimento de 1992 QB1, o estudo dos obxectos transneptunianos converteuse nun campo da astronomía de moi rápida evolución, con grandes avances no campo teórico nos últimos anos. O número de obxectos descubertos cada vez é maior e aos poucos vanse obtendo novos coñecementos sobre o seu significado e características físicas.

                                                        Eris, o maior dos transneptunianos.

En 2003 descubriuse Eris (2003 UB313), o planeta enano coñecido de maior masa, no Cinto de Kuiper. Probablemente foi arrastrado á órbita afastada que agora ocupa pola influencia gravitatoria de Neptuno, mentres se formaba o Sistema Solar. Ten un satélite natural chamado Disnomia.

Eris ten unha órbita moi excéntrica que completa cada 557 anos. Agora está case á máxima distancia posible do Sol, a uns 14.500 millóns de quilómetros. Do mesmo xeito que Plutón e o seu satélite Caronte, Elis ten metano metano xeado na súa superficie. Son os tres únicos corpos do Cinto de Kuiper onde se detectou, o cal indica que debe ser extremadamente frío.

Os monstros espaciais existen: este xigantesco buraco negro diríxese cara a nosa Galaxia

Está en movemento, vagando en solitario polo espazo e devorando todo o que se encontra o seu paso. Normalmente, cando nos referimos a un buraco negro supermasivo, adoitamos pensar nun "monstro" espacial millóns de veces máis pesado que o Sol, instalado no centro dunha galaxia activa e devorando desde a súa cómoda e estática posición calquera planeta, estrela ou simple masa de gas achégueselle demasiado. Pode haber algo máis terrorífico en todo o Universo? Os científicos acaban de descubrir que si: un buraco negro supermasivo en movemento, vagando en solitario polo espazo e devorando todo o que atope ao seu paso. Por primeira vez, e grazas ao telescopio espacial Hubble, un equipo de astrónomos acaba de detectar a un destes xigantes "fuxindo" a toda velocidade (uns 7,5 millóns de km/h) do centro dunha afastada galaxia, situada a 8.000 millóns de anos luz da Terra. Trátase dun descomunal buraco negro con máis de mil millóns de veces a masa do noso Sol, e resulta que vén directo cara a nós. O estudo publicouse este pasado xoves, 30 de Marzo, na revista Astronomy & Astrophysics. Os investigadores, con todo, non están demasiado preocupados por unha posible colisión coa Vía Láctea, xa que á súa velocidade actual (que nos levaría da Terra á Lúa en menos de tres minutos), o amenazador obxecto tardará aínda moitos miles de millóns de anos en cruzar o abismo que o separa da nosa posición. Moito máis intrigante, sen dúbida, é pescudar que tipo de acontecemento ou de fenómeno foi capaz de fornecer a enerxía necesaria para "arrincar", literalmente, a este coloso espacial do centro da súa galaxia. E, por suposto, pescudar cantos "monstros" parecidos andan soltos por aí. A ilustración mostra o proceso de fusión de dous buracos negros que logrou expulsar da súa galaxia ao buraco negro supermasivo resultante. Non é a primeira vez que se detectan grandes buracos negros lonxe dos centros das súas galaxias, pero este é un caso extremo e permitiu, polo tanto, achar unha explicación plausible. Para empezar, os investigadores calcularon que se necesitaría a enerxía equivalente a 100 millóns de supernovas explotando ao mesmo tempo para conseguir "expulsar" a este buraco negro da súa posición. E a explicación máis plausible para reunir esa inmensa cantidade de enerxía propulsora é que o "xigante" recibise unha tremenda "patada" das ondas gravitacionales xeradas pola fusión de dous buracos negros diferentes no centro da galaxia anfitriona.                                  Representación Gráfica das ondas gravitacionais. Como Einstein encargouse de demostrar fai xa un século, as ondas gravitacionales son "ondulaciones" no tecido espaciotemporal do Universo, creadas pola colisión de dous obxectos masivos. Esas ondas son similares aos círculos concéntricos que se producen nun estanque logo de tirar unha pedra ao auga. Canto maior sexa a pedra, maiores serán tamén as ondulaciones que provoca. Recordemos que a finais do pasado ano, o observatorio LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory), logrou por primeira vez demostrar a existencia das ondas gravitacionales nun experimento que pasou á historia. LIGO, en efecto, logrou captar as ondas gravitacionales xeradas pola fusión de dous afastados buracos negros varias decenas de veces máis masivos que o Sol.

O Cinto de Asteroides

Entre as órbitas de Marte e Júpiter hai unha rexión de 550 millóns de quilómetros na que orbitan uns 20.000 asteroides. Algúns teñen ata satélites ao seu ao redor. Os asteroides foron descubertos primeiro teóricamente, tal como sucedeu co descubrimento de Neptuno e Plutón. En 1776, o astrónomo alemán Johann D. Titius predijo a existencia dun planeta entre Marte e Júpiter. Descubrimento de asteroides                                                        Asteroide Toutatis En 1801 Giuseppe Piazi descubriu un corpo celeste orbitando á distancia predita anteriormente. O tamaño do obxecto, bautizado como Ceres, era menor do esperado (1025 quilómetros), polo que non se axustaba completamente ao modelo proposto. Un ano despois, Heinrich Olbers (1758-1840) descubriu outro asteroide de similares características: Palas. En 1807, Heinrich Olbers suxeriu que, en lugar dun planeta intermedio, existisen máis corpos residuales dun planeta moito maior. Hoxe sabemos que isto non foi así, senón que estes asteroides son corpos que non chegaron a agregarse durante os comezos do Sistema Solar para formar un planeta, posiblemente debido á enorme forza gravitatoria do próximo Júpiter. As naves que navegaron a través do cinto de asteroides demostraron que está prácticamente baleiro e que as distancias que separan os uns dos outros son enormes. A probabilidade de encontar a un é mínima. Os asteroides do cinto formáronse, segundo unha teoría, a partir da destrución dun planeta, un pequeno planeta. Habería que xuntar 2.500 veces os asteroides coñecidos para ter a masa da Terra.                                 Onde está o Cinto de Asteroides? Sistema Solar, Segundo outra teoría, un grupo duns 50 asteroides formáronse co resto do Sistema Solar. Despois, as colisións os han ir fragmentando. Dentro do cinto hai lagoas, zonas onde non vira ningún asteroide, por mor da influencia de Júpiter, o planeta xigante máis próximo. Os chamados asteroides Troyanos están situados en dúas nubes, unha que vira 60° por diante de Júpiter, no plano da súa órbita, e a outra 60° por detrás. A distribución espacial dos asteroides está condicionada pola presenza de Júpiter. A gravidade deste planeta xigante crea zonas resonantes nas que se acumulan os asteroides, como os troyanos.                                                          Asteroide Castalia. Na imaxe pódese ver o asteroide Castalia fotografado polo Telescopio Espacial Hubble en 12 posicións.

Campaña para que Plutón volva ser un planeta

Un grupo de expertos defenden que as propiedades xeolóxicas, como a forma e a superficie, deberían determinar a constitución dun corpo celeste.

Plutón.

Seis científicos de diferentes institucións de Estados Unidos lanzaron unha campaña para ampliar a clasificación astronómica e considerar nuevamente a Plutón como planeta "hai unha década, ese corpo celeste pasou a ser definido como planeta enano". Os expertos presentaron este martes un estudo nunha conferencia internacional sobre ciencia planetaria, en The Woodlands (Texas), no que explican que as propiedades xeolóxicas, como a forma e a superficie, deberían determinar a constitución dun planeta. Segundo esa clasificación, non só Plutón, senón tamén outros 110 corpos do sistema solar, incluso a Lúa, entrarían nesa categoría.

En 2006, a Unión Astronómica Internacional (IAU, polas súas siglas en inglés) intentaba atopar a forma de clasificar un corpo xeado descuberto máis aló de Plutón. Como resultado, a organización adoptou unha definición de planeta baseada en características que inclúen o feito de non ter outros obxectos na súa traxectoria orbital. O planeta enano e os seus familiares recentemente descubertos na distante rexión do Cinto de Kuiper foron entón reclasificados, xunto con Ceres, o obxecto máis grande no cinto de asteroides entre Marte e Júpiter.

                                                                     Cinturón de Kuiper.

Kirby Runyon, da Universidade Johns Hopkins e principal autor da proposta de revisión, sostén que a definición tradicional deixa de lado os intereses de investigación da maioría dos científicos planetarios, que, segundo afirma, están máis interesados nas características físicas deses astros, como a súa forma e clima, ou si teñen montañas, océanos e atmosfera. "Si estás interesado nas propiedade intrínsecas dun mundo, a definición da IAU non ten valor", afirmou Runyon nunha entrevista por teléfono á axencia Reuters.

Runyon e os seus colegas afirman que ese órgano internacional non ten a autoridade para determinar a definición dos corpos celestes. "Esta é unha oportunidade de alfabetización científica para o público, en términos de como se fai a ciencia", di o experto. "E iso non significa dicir, 'concordemos nunha cousa'. Iso non é ciencia en absoluto". El e o seu equipo abogan por un sistema de sub clasificación, similar á metodoloxía xerárquica en Bioloxía.

Esa proposta irrita ao astrónomo Mike Brown, do Instituto de Tecnoloxía de California, quen descubriu o obxecto do Cinto de Kuiper que expulsou a Plutón do Sistema Solar. "Hai que estar cego para non ver as profundas diferenzas entre os oito planetas do sistema solar nas súas órbitas circulares majestuosas e os millóns e millóns de corpos diminutos que se distribúen no espazo entre eles", escribe Brown nun correo electrónico.

Os Asteroides

Os asteroides son unha serie de obxectos rocosos ou metálicos que orbitan ao redor do Sol, a maioría no cinto principal, situado entre Marte e Júpiter.

Algúns asteroides, con todo, teñen órbitas que van máis aló de Saturno, outros se achegan máis ao Sol que a Terra.

                                                                          Asteroide Gaspra.

Algúns chocaron contra o noso planeta. Cando entran na atmosfera, acéndense e transfórmanse en meteoritos.

Aos asteroides tamén se lles chama planetas menores. Algúns teñen compañeiros. O máis grande é Ceres, con case 1.000 Km. de diámetro. Despois, Vesta e Pallas, con 525. Atopáronse 16 que superan os 240 Km., e moitos pequenos. Gaspra, o da foto de arriba, non chega aos 35 km de punta a punta, mentres que Ida (abaixo, co seu satélite) ten uns 115 Km.

                                                                              Asteroide Ida.

A masa total de todos os asteroides do Sistema Solar é moito menor que a da Lúa. Os corpos máis grandes son máis ou menos esféricos, pero os que teñen diámetros menores de 160 km teñen formas alargadas e irregulares. A maioría tardan de 5 a 20 horas en completar un xiro sobre o seu eixe. Na táboa móstranse os datos dalgúns asteroides:

Poucos científicos creen que os asteroides sexan os restos dun planeta que resultou destruído. O máis probable é que ocupen o lugar no Sistema Solar onde se podería formar un planeta de tamaño considerable, o que non ocorreu polas influencias disruptivas de Júpiter.

Os asteroides máis grandes adoitan presentar mascas de impactos producidos por outros máis pequenos; na imaxe de abaixo móstrase un cráter na superficie de Ceres. Crese que a maioría dos meteoritos recuperados na Terra son fragmentos de asteroides. Do mesmo xeito que os meteoritos, os asteroides pódense clasificar en varios tipos:

 

                                                                             Asteroide Ceres.

As tres cuartas partes dos asteroides visibles desde a Terra, incluído Ceres, pertencen ao tipo C, e parecen estar relacionados cunha clase de meteoritos chamados condritos carbonáceos, que están formados polos materiais máis antigos do Sistema Solar, cunha composición que reflicte a das primitivas nebulosas solares.

Os asteroides do tipo S, relacionados cos meteoritos pétreos-ferrosos, constitúen aproximadamente o 15% do total.

Moito máis raros son os obxectos do tipo M, que corresponden pola súa composición aos meteoritos ferrosos. Están compostos dunha aleación de ferro e níquel. Representan os núcleos dos corpos planetarios aos que os posteriores impactos desposuíron das súas capas externas.

Uns poucos asteroides, entre eles Vesta, quizá estean relacionados coa clase máis estraña de meteoritos: os acondritos. Parecen ter na súa superficie unha composición semellante a lávaa terrestre. Por iso, os astrónomos están razonablemente seguros de que Vesta, nalgún momento da súa historia, se reblandeció de forma parcial.

O "barco" que buscará vida nunha lúa de Xúpiter

A NASA enviará a Europa unha nave que sobrevoará ese mundo a gran velocidade en busca de sinais biolóxicos.
Coa expectación e a intriga ás que nos ten afeitos, a NASA anunciou en setembro o achado de novos e xigantescos géiseres de auga en Europa, lúa de Xúpiter, evidencias de que baixo a súa cortiza xeada escóndese un enorme océano global con máis do dobre de auga que a suma de todos os terrestres. Si o satélite joviano xa formaba parte do grupo de mundos do Sistema Solar con máis posibilidades de albergar vida, o descubrimento serviu para aumentar aínda máis o seu interese. Para comprobar si, efectivamente, Europa é un lugar habitable, na década de 2020 a NASA enviará ata alí unha misión que xa ten nome oficial: Europa Clipper. 

                                                                     Europa, lúa de Xúpiter.


Os barcos clíper eran velocísimos veleros de tres mástiles que no século XIX percorrían os océanos transportando té e outros bens. Como esas embarcacións, a nave espacial Clipper será rápida: sobrevoará Europa cada dúas semanas, proporcionando moitas oportunidades para investigar a lúa de cerca. O plan da misión inclúe de 40 a 45 sobrevuelos, durante o cales a nave espacial tomará imaxes da superficie xeada da lúa en alta resolución e investigará a súa composición e estrutura.

                                                                           Barco clipper.

Segundo informa a NASA, a exploración de Europa ten unha alta prioridad, xa que posúe un océano de auga líquida salada debaixo dunha cortiza xeada duns 100 km de grosor. O obxectivo último de Clipper será determinar si esta lúa posúe tres dos ingredientes necesarios para a vida: auga líquida, ingredientes químicos, e fontes de enerxía suficientes para permitir o desenvolvemento da biología.

Aneis e Satélites Pastores

Os satélites pastores son pequenas lúas que, por mor da súa influencia gravitatoria, manteñen agrupado o material dos aneis nos planetas xigantes.
Os aneis de Saturno son os máis coñecidos, grandes e visibles. Esténdense uns 200.000 quilómetros ao redor do planeta, pero son moi planos, apenas teñen unhas decenas de metros de espesor.

                                                                         Aneis de Saturno

Os demais planetas xigantes gaseosos do Sistema Solar tamén teñen aneis, aínda que moito menos espectaculares que os de Saturno e prácticamente invisibles ata coa maioría de telescopios.

Para que estes aneis mantéñanse estables, existen uns satélites que os pastorean. Estas lúas orbitan no interior ou nos bordos dos sistemas de aneis e contribúen a que estes teñan uns límites ben definidos. Como? Grazas á gravidade, algúns materiais que pasan cerca do satélite pastor son enviados de novo sobre o anel; outros son expulsados cara ao exterior ou terminan caendo sobre o propio satélite pastor.

Saturno, que ten os aneis máis espectaculares do Sistema Solar, dispón de varios satélites pastores. Prometeo e Pandora confinan o anel F nunha fina franxa de material. Pandora é o satélite exterior e Prometeo, algo máis grande, o satélite interior. Consentes é responsable da existencia do maior oco entre aneis, a división de Cassini. Outros satélites pastores de Saturno son Atlas, pastor do anel A; Dafne, responsable da División Keeler, e Pan, responsable da División de Encke.

                                                                      Pastores de Saturno

Júpiter tamén ten aneis e lúas pastoras, como Metis e Adrastea, que pastorean un dos seus aneis interiores de Júpiter. Ao estar ambos no interior do límite de Roche do planeta é posible que o material do anel proveña dos propios satélites xa que estes atópanse en condicións próximas á ruptura polos efectos de marea de Júpiter.

Coñécense satélites pastores noutros planetas con aneis. Así, o planeta Urano ten ás lúas Cordelia e Ofelia que actúan como pastoras interior e exterior do seu anel Épsilon. Pola súa banda, o planeta Neptuno ten polo menos un satélite pastor, Galatea, responsable de manter no seu sitio ao anel Adams.
Como funciona o sistema de satélites pastores

O satélite pastor acelera as partículas do anel exterior e frea ás do interior, co cal ábrese unha brecha cuxa anchura depende da masa do satélite.

                          Pastores de Saturno

Seguindo as leis da física, unha partícula interior móvese máis rápido que unha exterior. Como consecuencia, o satélite (que está no medio) adianta ás exteriores e é adiantado polas interiores. Ao pasar cerca, a súa influencia gravitatoria atrae estes materiais de forma que frea aos que pasan polo interior (máis cerca do planeta) e acelera aos que pasan polo seu exterior.

A forza que o satélite exerce sobre cada partícula interior oponse á dirección do seu movemento orbital; xa que logo, ao freala, faia caer a unha órbita máis baixa. Esa mesma forza actúa ao revés sobre as partículas exteriores, é dicir, empúxaas na mesma dirección do seu movemento orbital; isto afástaas a unha órbita máis alta. Deste xeito, o satélite pastor limpa de materiais o camiño a un e outro lado da súa traxectoria e mantén os aneis en orde.