Por que brilla o Sol?

En 1.920, o astrofísico británico Arthur Eddington foi o primeiro en descubrir por que brillan as estrelas. A luz do Sol débese a fusiónelas nucleares que se producen no seu interior.
O Sol compónse de gases, principalmente de hidróxeno, que é o átomo máis simple. Un átomo de hidróxeno contén un protón e un electrón. Conforme a gravidade agrupa os átomos de hidrógeno no núcleo do Sol, están cada vez máis aprisionados entre si. A presión e temperatura aumentan, ata que os átomos comezan a fusionarse. Ata catro átomos de hidrógeno fusiónanse nun só, con dous protones e dous electróns. Este novo átomo é helio.

                                                                            Brillo do Sol.

No proceso de fusión, parte da masa do átomo pérdese. É dicir, a masa do átomo de helio non é a suma da masa dos átomos de hidrógeno, senón que é menor. Esta diferenza de masa é o que se transforma en enerxía, que sae despedida en forma de luz.
Cada segundo, o Sol transforma millóns de toneladas de átomos de hidróxeno en átomos de helio. Nisto consisten as reaccións nucleares do interior dunha estrela. Prodúcense tantas fusiones, que a cantidade de enerxía é inmensa. A enerxía que xera o Sol nun segundo bastaría para abastecer á Terra durante un millón de anos. Pero á Terra chega só unha pequena parte desa enerxía. A maioría se expande polo resto do Sistema Solar.

A enerxía libérase ao espazo en forma de radiación, en todas as súas variables: ondas de radio, microondas, radiación infrarroja (calor), luz visible, radiación ultravioleta, raios X e raios gamma. As ondas de radio e microondas son a radiación máis débil, mentres que a radiación gamma é a máis potente que existe.

                                                                    Fusiones nucleares.

Desde que se produce a enerxía no núcleo do Sol ata que chega á superficie e libérase ao espazo pasan centos de miles de anos. No traxecto, parte desa enerxía perde potencia e por iso emítese nas distintas formas de radiación. Aínda así, gran parte da enerxía que desprende o Sol segue sendo raios gamma. A luz visible é enerxía solar que perdeu parte da súa potencia. Desde que deixa o Sol, tarda 8 minutos en chegar á Terra.
O Sol non brilla sempre coa mesma intensidade. Varía en función dos ciclos solares. O Sol brilla máis cando aumenta o número de manchas solares, que é cando o Sol está máis activo.

Monte Olimpo de Marte

O Monte Olimpo de Marte é o maior volcán coñecido no Sistema Solar. Atópase no hemisferio occidental do planeta vermello.
É o máis novo dos grandes volcanes de Marte; formouse durante os últimos 1.800 millóns de anos. Xa era coñecido antes de que as naves espaciais terrestres achegásense o planeta, aínda que non se sabían os seus detalles.

                                                                Monte Olimpo de Marte.

O macizo central do volcán elévase case 23 quilómetros sobre a llanura que o rodea. Isto equivale a tres veces a altura do noso monte Everest, a montaña máis alta da Terra. Atópase nunha depresión de 2 km de profundidade, rodeado por grandes acantilados que chegan ata os 6 km de altura.
Á súa caldera ten 85 km de longo, 60 km de ancho e case 3 km de profundidade. Pódense apreciar ata seis chemineas superpuestas, formadas en diversas épocas. A base do volcán mide 600 km de diámetro incluíndo o bordo exterior dos acantilados. En total, a base ocupa unha superficie duns 283.000 km², equivalente á República de Ecuador ou case da metade da Península Ibérica.

                                                               Monte Olimpo de Marte.

Para nós resulta dificil imaxinar tales dimensións. Un observador situado na superficie marciana non sería capaz de ver a silueta deste monstruoso volcán, nin sequera afastándose moito da súa base; antes de poder apreciar a súa forma, a curvatura do planeta xa a ocultou. Como moito, veríase unha parede ou se confundiría coa liña do horizonte.

Tampouco veriamos as súas formas desde a cima. Ao mirar cara abaixo non chegariamos a ver o final, xa que a suave pendente chegaría ata o horizonte. A única forma de ver esta colosal montaña é desde o espazo.
                                            
                                                                      Monte Olimpo de Marte.

O Monte Olimpo marciano é un volcán escudo. A diferenza dos volcanes compostos, altos e delgados, os volcanes escudo son altos e anchos, con formas planas e redondeadas, como algúns volcanes hawaianos

A súa impresionante altura débese a que Marte, ao contrario que a Terra, non ten placas tectónicas que movan e transformen a súa superficie. Durante millóns de anos o volcán soltou lava exactamente no mesmo lugar, crecendo, ata formar esta enorme montaña na superficie do planeta vermello.

Descuberto o exoplaneta con máis posibilidades para buscar vida

Un equipo de astrónomos acha un mundo habitable a 40 anos luz que podría ser "un punto azul pálido" como a Terra vista desde o espacio.

Si os humanos puidésemos escapar mañá a outro sistema solar, a nosa mellor opción sería ir a unha enana vermella. Estes astros moito máis pequenos e tenues que o Sol, invisibles a primeira ollada no ceo nocturno, son os máis abundantes na Vía Láctea e albergan os planetas máis próximos e parecidos á Terra que se coñecen. Onte, o mellor destino fose o astro Trappist-1, que posiblemente alberga sete terras, tres delas habitables, é dicir, con posible auga líquida, a uns 40 anos luz de nós. Os máis arriscados argumentarían que é mellor viaxar a Próxima b, onde está o planeta terrestre máis próximo ao noso, a apenas catro anos luz. Hoxe, a cousas cambiaron, pois se descubriu o exoplaneta onde pode ser máis probable atopar indicios de vida, segundo as súas descubridores.

O novo planeta está a 40 anos luz da Terra e orbita en torno a unha enana vermella chamada LHS 1140. En setembro de 2014, o telescopio M-Earth, en Chile, captou unha leve disminución da súa luz que podía deberse ao tránsito dun planeta. Este telescopio, xunto ao seu gemelo no hemisferio norte, ten como obxectivo observar todas as estrelas enanas que hai a menos de 100 anos luz da Terra, a razón de 30 minutos por astro. Tras detectar o sinal, o telescopio comezou a seguir á estrela en tempo real mentres un sistema de intelixencia artificial seleccionaba os datos interesantes para confirmar a existencia do planeta.

                                       O exoplaneta LHS 1140B, e a enana vermella LHS 1140.

Os resultados do estudo, publicados en Nature e que inclúen o uso doutros telescopios, confirman que hai un planeta cun radio 1,4 veces o da Terra e unha masa seis veces e media maior. Estes dous datos implican que o máis probable é que este planeta teña un núcleo de ferro denso recubierto de rocas, a mesma composición que a Terra.
Este novo mundo está unhas 10 veces máis preto do seu sol que a Terra, pero o astro é tan tenue que a cantidade de radiación que lle chega é a metade da que recibe o noso planeta. Isto fai posible que o planeta teña dous elementos indispensables para a vida: auga líquida e atmosfera.
"Por agora todos os datos que temos indícannos que este planeta debe ter un aspecto como o da Terra", explica Jason Dittmann, astrónomo do Centro de Astrofísica Harvard-Smithsonian (EE UU) e coautor do estudo, quen desenvolveu o sistema de intelixencia artificial que se empregou no descubrimento. "Por agora este é o candidato número uno a ser un planeta como a Terra", asegura.

O planeta LHS 1140b formouse fai 5.000 millóns de anos posiblemente dunha forma similar á Terra, aínda que nunha contorna moito máis hostil. Cando as enanas vermellas son novas, emiten unha alta radiación que pode destruír a atmosfera dos planetas rocosos na súa contorna e facelos máis parecidos a Venus que ao noso planeta, explica Dittmann. O feito de que este planeta sexa ligeramente máis grande que a Terra podería favorecer que no pasado albergase mares de lava que poderían permitir conservar unha atmosfera coa súa achega de vapores magmáticos.
Por agora este pode ser o mellor candidato para observar a primeira atmosfera dun mundo habitable fose do Sistema Solar. Dittman sinala que o seu equipo xa pediu tempo de observación co telescopio espacial Hubble para medir a dispersión de Rayleigh, o efecto que fai que a Terra vista desde o espazo sexa un punto azul pálido, e que podería confirmar a existencia dunha atmosfera no novo exoplaneta. E nun ano poderíase usar o Telescopio Espacial James Webb para detectar osíxeno, metano e dióxido de carbono, compostos que poderían indicar a presenza de vida, sinala.

O descubrimento deste novo planeta é importante "comparado con Trappist-1 e Próxima b porque é o primeiro planeta terrestre con masa e tamaño ben determinados", opina Guillem Anglada-Escudei, astrónomo español codescubridor do exoplaneta máis próximo á Terra. "De momento atoparon un só planeta, pero é probable que haxa máis", como "pasou con trappist-1, e esperamos que pase con Próxima", explica. "Este pode ser uns dos sistemas solares importantes para a detección de atmosferas", sinala, aínda que pode ser que pronto haxa mellores candidatos aínda. "Creo que se van a descubrir media ducia máis destes planetas, algún máis próximo que Trappist-1 e leste, porque hai unhas 400 estrelas entre Trappist-1 e nós", resalta.

                                                             O sistema Solar Trappist-1.

"Este é o seguinte paso que estabamos esperando na procura de planetas como a Terra", sinala José Caballero, investigador do Centro de Astrobioloxía. "Descúbrense tantos planetas de vez agora porque hai moitos grupos de investigación no mundo detrás do mesmo", explica. "Dentro dunha década virán os planetas habitables ao redor de estrelas de tipo G, como o Sol", engade.

A Nube de Oort

A nube de Oort é un hipotético conxunto de pequenos corpos astronómicos, sobre todo asteroides e cometas, situados máis aló de Plutón no extremo do sistema Solar.
En 1950 o astrónomo holandés Jan Oort, baseado en coidadosos estudos orbitales e análises estatísticas das traxectorias de cométalos, formulou unha hipótese, hoxe comúnmente aceptada, segundo a cal, os núcleos de cométalos de longo periodo proceden dunha nube esférica que rodea o Sistema solar mais alá da órbita de Plutón, desde unhas 30.000 Unidades astronómicas ata uns 3 anos luz.

                                                                     A Nube de Oort.

Estes obxectos formáronse nas primeiras fases de acrección do Sistema Solar nas proximidades do Sol, pero serían expelidos cara aos seus confíns polo efecto das forzas da gravidade. Os que non escaparon totalmente a estas formarían a nube de Oort.
Algúns dos obxectos desta nube, por mor da interacción con algunha estrela próxima, serían impulsados de cando en cando en dirección ao Sol, cara ao cal desprazaríanse nunha viaxe de centos de miles de anos ata que se comezase a alterar a súa órbita polo efecto da gravidade dos grandes planetas Júpiter e Saturno, de maneira que algúns se transforman en cometas de longo periodo, aínda que outros logo do seu paso polo Sistema Solar próximo poden perderse para sempre no espazo exterior.

                                                               Obxectos da Nube de Oort.

Estímase, sen que se teñan datos que corroboren estas hipóteses, que existen na nube de Oort máis dun billón de obxectos de diámetro pequeno, cuxa masa total pode ser equivalente á do planeta Júpiter.

Unha sonda da NASA confirma que pode haber vida en Encélado

A misión "Cassini" atopa compostos químicos esenciais para sustentar microbios nos biosbardos de Saturno.
En outubro de 2015 a sonda Cassini da NASA fixo unha manobra para a que non fora deseñada. A nave cambiou o seu rumbo e dirixiuse ao polo sur de Encélado, a lúa xeada de Saturno. Desde hai uns anos, este corpo que supera por pouco os 500 quilómetros de diámetro e cuxo núcleo rocoso está sepulto baixo un sarcófago de xeo duns 40 quilómetros de espesor é un dos principais favoritos a albergar vida máis aló da Terra.

                                                                             Encélado.

O obxectivo de Cassini era analizar a composición das nubes de gas que emanan como géiseres no polo sur desta lúa. Os responsables da misión da axencia espacial de EE UU programaron un voo a apenas 49 quilómetros da superficie, o máis próximo realizado nunca. A nave atravesou as nubes de Encélado a 19.000 quilómetros por hora e a súa pasada durou apenas fraccións de segundo. A esperanza era capturar algunhas das partículas de auga e outros compostos que emanan dos géiseres a uns 400 metros por segundo.

                                                         O pequeño xigante do Sistema Solar.

Os resultados da análise, publicados hoxe na revista Science polo equipo científico da misión, apuntan a que Encélado pode albergar formas de vida simples, similares ás que existen nas profundidades dos océanos da Terra. O espectrómetro de masas a bordo da sonda mostra que os gases chuspidos polos géiseres conteñen moléculas de hidrógeno e dióxido de carbono. Estes dous compostos supoñen un 1,4% e un 0,8% do volume total, respectivamente.

O máis plausible é que os gases orixináronse por actividade hidrotermal, consideran os científicos. Na Terra, este tipo de procesos suceden no fondo de océanos cando o magma a altas temperaturas entra en contacto coas rocas e a auga. As fumarolas hidrotermales albergan comunidades microbianas capaces de alimentarse dos compostos químicos presentes nestas contornas. Unha das hipóteses sobre a orixe da vida na Terra é que xurdise á calor destas chemineas subacuáticas.

                                                                    Lunas de Saturno.
Hai microbios que habitan estas contornas que usan hidrógeno molecular e dióxido de carbono para xerar metano. "Algúns dos microorganismos máis antigos da Terra usan estes metabolismos baseados no dihidrógeno", resaltan os autores do estudo, liderado por Hunter Waite, do Instituto de Investigación do Suroeste e líder do equipo científico do instrumento que analizou os gases de Encélado. Os científicos sinalan que o mesmo proceso podería estar sucedendo no fondo do océano de Encélado, a uns 10 quilómetros de profundidade baixo o por agora impenetrable sarcófago de xeo que o recubre. En estudos anteriores a Cassini demostrou que as emanaciones de Encélado tamén conteñen auga, metano e compostos orgánicos. A presenza de vida sería unha das explicacións da existencia dos dous elementos detectados pola Cassini neste último estudo, aínda que tamén poderían deberse a outros procesos alleos á presenza de microbios, advirten os responsables do traballo.

                                                                A Sonda Cassini-Huygens.

Esta misión, a que mellor estudou Saturno e o seu espectacular sistema de aneis xeados e lúas, terminará en setembro deste ano. Está previsto que a sonda explore a zona interna de Saturno antes de suicidarse na atmosfera do xigante gaseoso, unha última manobra concibida precisamente para non contaminar Encélado de face a futuras misións en busca de vida.

Candidatos a planetas (transneptunianos)

Os científicos continuaron durante anos a procura dun hipotético planeta X, que ocuparía o lugar dez (X en números romanos), o cal non conseguir localizar, pero cuxa presenza xustificaría certas anomalías na órbita de Plutón. Desta forma descubríronse os Plutinos.

Denomínanse Plutinos aos obxectos do Sistema Solar que, virando ao redor do Sol, atópanse en resonancia orbital 3:2 con Neptuno, é dicir, que completan dúas órbitas ao redor do Sol no tempo en que Neptuno realiza exactamente tres. Aplícase este nome polo planeta enano Pluton que tamén se atopa en resonancia orbital 3:2 con Neptuno. O término "transneptunianos", máis xeral, aplícase a todos os corpos que se atopan máis aló de Neptuno.

                                                               Obxectos transneptunianos.

Do mesmo xeito que Pluton, estes obxectos adoitan ter órbitas bastante elípticas, como Eris, que a miúdo cruzan o camiño de Neptuno, aínda que nunca se atopan o suficientemente preto do planeta para que poida chegar a existir un perigo de colisión. A razón radica en que, debido á resonancia orbital, as posicións entre ambos corpos repítense cíclicamente.

Os plutinos son asteroides compostos principalmente por xeo e un núcleo de materiais rocosos. Calcúlase que aproximadamente o 40% dos obxectos que se atopan máis aló de Neptuno son Plutinos, entre eles o propio planeta Pluton. Baseándose en extrapolaciones sobre a superficie explorada, estímase que existen máis de 10.000 plutinos con diámetro superior aos 100 km.

Desde Plutón ata a heliopausa hai moitísima distancia, ocupada por corpos de distintos tamaños, moi difíciles de detectar. Con todo, os intrumentos cada vez máis precisos permiten o avance das investigacións.

Quaoar

En 2002 identificouse, dentro do cinto de Kuiper, un corpo celeste (bautizado provisionalmente como Quaoar) duns 1.300 km de diámetro, o máis grande achado orbitando o Sol desde que se descubriu Plutón en 1930.

                                                                                 Quaoar.

Quaoar está orbitando a unha distancia apenas un pouco maior que a do planeta máis distante do Sistema Solar. O gran asteroide móvese en relación ás estrelas do fondo nas imaxes do descubrimento, tomadas polo Telescopio Oschin en Palomar, California.

Quaoar, o nome suxerido polos descubridores da roca cósmica, é un de varios asteroides grandes que recientemente descubríronse vagando no distante Cinto de Kuiper. O tamaño de Quaoar foi resolto a partir de imaxes do Telescopio Espacial Hubble. Quaoar é probablemente un mundo frío cuberto de xeo, desde o cal o Sol parece unha estrela particularmente brillante, nada máis.

Sedna, O décimo planeta do Sistema Solar?

Sedna vira ao redor do Sol a unha distancia moito maior que outros astros do sistema. Aínda que o seu tamaño aínda é incerto, Sedna foi no seu día o maior dos corpos localizados ao redor do Sol desde o descubrimento de Plutón en 1930. Isto converteuno en candidato a planeta.

                                                                                   Sedna.

Está a máis de 10,000 millóns de quilómetros da Terra na rexión chamada Cinto de Kuiper, que ten centos de obxectos coñecidos, pequenos mundos de roca e xeo, aínda que algúns poden ser tan ou máis grandes que Plutón.

Sedna é máis vermello que calquera outro corpo do Sistema Solar, excepto Marte, e segue unha órbita moi elíptica, que no seu punto máis afastado sitúalle a 135,000 millóns de quilómetros do Sol. Por iso, Sedna necesita 11,500 anos terrestres para completar unha órbita.

Achan, por primeira vez, unha atmósfera rica en auga e metano nun mundo similar á Terra

O descubrimento é un paso importante na búsqueda de vida noutros mundos.

A ciencia acaba de dar un novo e importante paso na procura de vida fóra da Terra. Trátase da detección dunha atmosfera nun mundo moi similar ao noso, unha Super Terra chamada GJ 1132b con apenas 1,6 veces a masa terrestre e un tamaño só 1,4 veces maior. De feito, trátase do exoplaneta máis parecido ao noso no que se puido detectar ata agora a presenza dunha atmosfera. O traballo acaba de publicarse en The Astronomical Journal.

O equipo, que inclúe investigadores do Instituto Max Planck de Astronomía, utilizou para o seu achado o telescopio de 2,2 metros ISO/MPG, en Chile, para obter imaxes da estrela anfitriona (GJ 1132) e medir os sutís cambios de brillo causados pola absorción de luz tanto do planeta como da súa atmosfera cada vez que pasa fronte a ela.

                                                                O exoplaneta GJ-1132B.

Aínda que non estamos falando aínda dunha detección directa de vida noutro mundo, trátase dun importante paso nesa dirección. En efecto, a detección dunha atmosfera ao redor de GJ 1132b marca todo un fito: é a primeira vez que se consegue detectar unha atmosfera nun planeta de masa e radio similares aos da Terra.

Precisamente, a estratexia que seguen actualmente os astrónomos para detectar signos de vida extraterrestre pasa por estudar a composición química das atmosferas planetarias, en busca de certos desequilibrios químicos que, para producirse, requiren da presenza de organismos vivos. Na Terra, a pista dáa a presenza de grandes cantidades de osíxeno.

Aínda estamos lonxe de lograr unha detección así, aínda que este estudo colócanos un pouco máis cerca do obxectivo. Ata agora, en efecto, as escasas observacións de atmosferas en exoplanetas leváronse a cabo en mundos moito máis grandes e moi diferentes á Terra: xigantes gaseosos similares a Júpiter ou mundos rocosos, pero moitas veces maiores que o noso. Polo tanto, esta será a primeira vez que se poida analizar con detalle a atmosfera dun planeta similar en masa e tamaño ao que nós habitamos.

GJ 1132b orbita ao redor dunha enana vermella na constelación da Vela, a 39 anos luz de distancia. Os científicos fixáronse nel precisamente porque, desde a perspectiva da Terra, pasa regularmente por diante da súa estrela (cada 1,6 días), bloqueando unha pequena parte da súa luz. É dicir, que leva a cabo un tránsito cada pouco máis de día e medio.

                                                                   Constelación da Vela.

A partir da cantidade de luz bloqueada polo planeta cada vez que cruza por diante da súa estrela, os investigadores poden deducir o seu tamaño, que neste caso é de 1,4 veces o da Terra. As observacións, ademais, mostraron que o planeta parecía ser máis grande nunha das lonxitudes de onda do infrarrojo que nas demais. O cal suxire a presenza dunha atmosfera opaca a esa luz infrarroja específica (o que fai que o planeta pareza maior), pero transparente en todas as demais lonxitudes de onda.
Os diferentes modelos atmosféricos levados a cabo a partir destes datos suxiren que a atmosfera de GJ 1132b é rica en auga e metano, o cal encaixa á perfección coas observacións realizadas.
Malia que aínda non temos suficiente información para determinar si estamos, ou non, ante un mundo con vida, si que bastan para que os astrónomos síntanse optimistas. As enanas vermellas son a clase de estrelas máis comúns e abundantes da nosa galaxia (cerca do 75%) e aínda que é certo que adoitan ser moito máis activas que o Sol, o que significa que son capaces de "varrer" as atmosferas dos seus mundos, os que conseguen conservalas durante o tempo suficiente convértense en excelentes candidatos para albergar algunha forma de vida.

Os plans, agora, son seguir moi de cerca as evolucións de GJ 1132b cos mellores telescopios disponibles, como o Hubble e, a partir do ano próximo, o James Webb, cen veces máis potente e que permitirá analizar esa esperanzadora atmosfera cun detalle sen precedentes. Ata ese momento, non queda máis que manter os dedos cruzados.

O Cinto de Kuiper

En 1951 o astrónomo Gerard Kuiper postulou que debía existir unha especie de disco de proto-cometas no plano do sistema solar, pasada a órbita de Neptuno, aproximadamente entre as 30 e 100 unidades astronómicas. Deste cinto provirían cometas de curto período.


A partir de 1992, co descubrimento de 1992 QB1 e os outros moitos que lle seguiron, tívose constancia real da existencia dunha enorme poboación de pequenos corpos xeados que orbitán máis aló da órbita do planeta Neptuno.
Aínda que os valores das estimacións son bastante variables, calcúlase que existen polo menos 70.000 obxectos "transneptunianos" situados entre as 30 e 50 unidades astronómicas de distancia desde o Sol, con diámetros superiores aos 100 km.

                                                                     O Cinto de Kuiper.

Máis aló das 50 UA é posible que existan máis corpos deste tipo, pero en todo caso o seu localizacion é moi dificil coas actuais técnicas de detección. As observacións mostran tamén que se achan confinados dentro duns poucos grados por encima ou por baixo do plano da eclíptica. Estes obxectos coñéceselles como KBOs (Kuiper Belt Objects).
O estudo do cinto de Kuiper é moi interesante porque contén obxectos moi primitivos, das primeiras fases de acreción do sistema solar, e porque parece ser a fonte de cométalos de curto período, do mesmo xeito que a nube de Oort o é para os de longo período.

O cinto de Kuiper deixou de ser unha simple hipótese cando a fins de agosto de 1992, co telescopio de 2,2 metros da Universidade de Hawaii, David Jewitt e Jane Luu descubrían un afastado obxecto duns 280 km de diámetro denominado 1992 QB1. A este, seguiu toda unha serie de descubrimentos similares.

Tralo descubrimento de 1992 QB1, o estudo dos obxectos transneptunianos converteuse nun campo da astronomía de moi rápida evolución, con grandes avances no campo teórico nos últimos anos. O número de obxectos descubertos cada vez é maior e aos poucos vanse obtendo novos coñecementos sobre o seu significado e características físicas.

                                                        Eris, o maior dos transneptunianos.

En 2003 descubriuse Eris (2003 UB313), o planeta enano coñecido de maior masa, no Cinto de Kuiper. Probablemente foi arrastrado á órbita afastada que agora ocupa pola influencia gravitatoria de Neptuno, mentres se formaba o Sistema Solar. Ten un satélite natural chamado Disnomia.

Eris ten unha órbita moi excéntrica que completa cada 557 anos. Agora está case á máxima distancia posible do Sol, a uns 14.500 millóns de quilómetros. Do mesmo xeito que Plutón e o seu satélite Caronte, Elis ten metano metano xeado na súa superficie. Son os tres únicos corpos do Cinto de Kuiper onde se detectou, o cal indica que debe ser extremadamente frío.

Os monstros espaciais existen: este xigantesco buraco negro diríxese cara a nosa Galaxia

Está en movemento, vagando en solitario polo espazo e devorando todo o que se encontra o seu paso. Normalmente, cando nos referimos a un buraco negro supermasivo, adoitamos pensar nun "monstro" espacial millóns de veces máis pesado que o Sol, instalado no centro dunha galaxia activa e devorando desde a súa cómoda e estática posición calquera planeta, estrela ou simple masa de gas achégueselle demasiado. Pode haber algo máis terrorífico en todo o Universo? Os científicos acaban de descubrir que si: un buraco negro supermasivo en movemento, vagando en solitario polo espazo e devorando todo o que atope ao seu paso. Por primeira vez, e grazas ao telescopio espacial Hubble, un equipo de astrónomos acaba de detectar a un destes xigantes "fuxindo" a toda velocidade (uns 7,5 millóns de km/h) do centro dunha afastada galaxia, situada a 8.000 millóns de anos luz da Terra. Trátase dun descomunal buraco negro con máis de mil millóns de veces a masa do noso Sol, e resulta que vén directo cara a nós. O estudo publicouse este pasado xoves, 30 de Marzo, na revista Astronomy & Astrophysics. Os investigadores, con todo, non están demasiado preocupados por unha posible colisión coa Vía Láctea, xa que á súa velocidade actual (que nos levaría da Terra á Lúa en menos de tres minutos), o amenazador obxecto tardará aínda moitos miles de millóns de anos en cruzar o abismo que o separa da nosa posición. Moito máis intrigante, sen dúbida, é pescudar que tipo de acontecemento ou de fenómeno foi capaz de fornecer a enerxía necesaria para "arrincar", literalmente, a este coloso espacial do centro da súa galaxia. E, por suposto, pescudar cantos "monstros" parecidos andan soltos por aí. A ilustración mostra o proceso de fusión de dous buracos negros que logrou expulsar da súa galaxia ao buraco negro supermasivo resultante. Non é a primeira vez que se detectan grandes buracos negros lonxe dos centros das súas galaxias, pero este é un caso extremo e permitiu, polo tanto, achar unha explicación plausible. Para empezar, os investigadores calcularon que se necesitaría a enerxía equivalente a 100 millóns de supernovas explotando ao mesmo tempo para conseguir "expulsar" a este buraco negro da súa posición. E a explicación máis plausible para reunir esa inmensa cantidade de enerxía propulsora é que o "xigante" recibise unha tremenda "patada" das ondas gravitacionales xeradas pola fusión de dous buracos negros diferentes no centro da galaxia anfitriona.                                  Representación Gráfica das ondas gravitacionais. Como Einstein encargouse de demostrar fai xa un século, as ondas gravitacionales son "ondulaciones" no tecido espaciotemporal do Universo, creadas pola colisión de dous obxectos masivos. Esas ondas son similares aos círculos concéntricos que se producen nun estanque logo de tirar unha pedra ao auga. Canto maior sexa a pedra, maiores serán tamén as ondulaciones que provoca. Recordemos que a finais do pasado ano, o observatorio LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory), logrou por primeira vez demostrar a existencia das ondas gravitacionales nun experimento que pasou á historia. LIGO, en efecto, logrou captar as ondas gravitacionales xeradas pola fusión de dous afastados buracos negros varias decenas de veces máis masivos que o Sol.

O Cinto de Asteroides

Entre as órbitas de Marte e Júpiter hai unha rexión de 550 millóns de quilómetros na que orbitan uns 20.000 asteroides. Algúns teñen ata satélites ao seu ao redor. Os asteroides foron descubertos primeiro teóricamente, tal como sucedeu co descubrimento de Neptuno e Plutón. En 1776, o astrónomo alemán Johann D. Titius predijo a existencia dun planeta entre Marte e Júpiter. Descubrimento de asteroides                                                        Asteroide Toutatis En 1801 Giuseppe Piazi descubriu un corpo celeste orbitando á distancia predita anteriormente. O tamaño do obxecto, bautizado como Ceres, era menor do esperado (1025 quilómetros), polo que non se axustaba completamente ao modelo proposto. Un ano despois, Heinrich Olbers (1758-1840) descubriu outro asteroide de similares características: Palas. En 1807, Heinrich Olbers suxeriu que, en lugar dun planeta intermedio, existisen máis corpos residuales dun planeta moito maior. Hoxe sabemos que isto non foi así, senón que estes asteroides son corpos que non chegaron a agregarse durante os comezos do Sistema Solar para formar un planeta, posiblemente debido á enorme forza gravitatoria do próximo Júpiter. As naves que navegaron a través do cinto de asteroides demostraron que está prácticamente baleiro e que as distancias que separan os uns dos outros son enormes. A probabilidade de encontar a un é mínima. Os asteroides do cinto formáronse, segundo unha teoría, a partir da destrución dun planeta, un pequeno planeta. Habería que xuntar 2.500 veces os asteroides coñecidos para ter a masa da Terra.                                 Onde está o Cinto de Asteroides? Sistema Solar, Segundo outra teoría, un grupo duns 50 asteroides formáronse co resto do Sistema Solar. Despois, as colisións os han ir fragmentando. Dentro do cinto hai lagoas, zonas onde non vira ningún asteroide, por mor da influencia de Júpiter, o planeta xigante máis próximo. Os chamados asteroides Troyanos están situados en dúas nubes, unha que vira 60° por diante de Júpiter, no plano da súa órbita, e a outra 60° por detrás. A distribución espacial dos asteroides está condicionada pola presenza de Júpiter. A gravidade deste planeta xigante crea zonas resonantes nas que se acumulan os asteroides, como os troyanos.                                                          Asteroide Castalia. Na imaxe pódese ver o asteroide Castalia fotografado polo Telescopio Espacial Hubble en 12 posicións.